નીચેની પ્રતિક્રિયાઓમાંથી રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયાઓ ઓળખો અને તેમાં ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા પદાર્થો નક્કી કરો:
$(a) 3HCl_{(aq)} + HNO_{3_{(aq)}} \to Cl_{2_{(g)}} + NOCl_{(g)} + 2H_2O_{(l)}$
$(b) HgCl_{2_{(aq)}} + 2KI_{(aq)} \to HgI_{2_{(s)}} + 2KCl_{(aq)}$
$(c) Fe_2O_{3_{(s)}} + 3CO_{(g)} \xrightarrow{\Delta} 2Fe_{(s)} + 3CO_{2_{(g)}}$

(A, C) રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા ઓળખવા માટે,આપણે તેમાં રહેલા તત્વોના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતા ફેરફારને તપાસીએ છીએ.
$(a) 3HCl + HNO_3 \to Cl_2 + NOCl + 2H_2O$
આ પ્રતિક્રિયામાં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ થી વધીને $0$ થાય છે (ઓક્સિડેશન),અને $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી ઘટીને $+3$ થાય છે (રિડક્શન). તેથી,આ એક રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા છે. $HCl$ એ રિડક્શનકર્તા છે અને $HNO_3$ એ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
$(b) HgCl_2 + 2KI \to HgI_2 + 2KCl$
આ પ્રતિક્રિયામાં,તમામ તત્વોના ઓક્સિડેશન આંક $(Hg: +2, Cl: -1, K: +1, I: -1)$ બદલાતા નથી. તેથી,આ રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા નથી.
$(c) Fe_2O_3 + 3CO \to 2Fe + 3CO_2$
આ પ્રતિક્રિયામાં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ થી ઘટીને $0$ થાય છે (રિડક્શન),અને $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી વધીને $+4$ થાય છે (ઓક્સિડેશન). તેથી,આ એક રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા છે. $CO$ એ રિડક્શનકર્તા છે અને $Fe_2O_3$ એ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.